Успешното пакување како фактор за конкурентноста на македонските производи

uspesno makedonsko pakuvanje konkurentnost proizvod

Долгата транзиција не само што остави затворени фабрики и незгрижени работници, таа зад себе остави и статични бизнисмени кај кои сеуште владеат претставите за раководење на бизнисот според старите принципи. Реалноста се состои во тоа што пазарот за 20 години драстично се смени. На домашниот пазар имаме голем наплив на странски производи, а во извозот конкуренцијата е уште поголема. Колкава улога игра пакувањето во конкурентноста на македонскиот производ и каде се се наоѓаат македонските производи на тоа поле денес?

Во последно време сме сведоци на популаризирање на мерчендајзингот и актуелизирање на темата за trade marketing (маркетинг на местото на продажба). Меѓувреме се појавија и виртуелните продавници кои сигурно ќе го сменат начинот на којшто потрошувачот пазари. Меѓутоа, пред да дојде времето кога виртуелните продавници ќе го превземат приматот од класичното пазарење, основата за продажба на одреден производ сеуште во голем дел отпаѓа на неговото пакување.

Како всушност пакувањето влијае врз продажбата?

Доколку рационалнo пристапиме во одговорот на ова прашање,  тогаш грамажата и литражата е првиот фактор при елиминација на одреден производ. Кога купувачот сака да пазари сок, важно е дали го купува за да ја задоволи својата моментална жед или пак со него ќе ги послужи гостите поканети на вечера во својот дом. Функционалната вредност на амбалажата е вториот логички елиминационен фактор. Со производот мора лесно да се ракува, лесно да се складира и кај некои, мора да биде соодветен за повторна употреба. Понатаму доаѓаме до деталите за содржината, потеклото и трајноста на производот, детали кои на купувачот му овозможуваат објективни информации. Името на производот би се нашло на четвртото место и сосема на крај би се појавиле визуелните елементи кои му даваат визуелен идентитет на производот.

За жал или за среќа, купувачот не го следи стриктно редоследот на овие рационални фактори. Производот секојдневно се среќава со најразлични купувачи кои различно ги приоретизираат своите потреби, меѓутоа она што со сигурност може да предвидиме е дека скоро 60% од испазарените производи од страна на купувачите се непланирани т.е. направени  импулсно. Според одредени истражувања, токму атрактивноста на пакувањата е во најголема мера одговорна за овој вид пакувања.

Македонскиот контекст

Која слика ви доаѓа прва кога ќе се спомне поимот „македонско пакување“? Доколку во вашата свест продефилираат македонски производи уште од старите добри социјалистички времиња, нема да бидете единствени. Смоките Стоби Флипс или прашакот Билјана во контекст на прашливи полици од маркетите Славија за многу од македонците беше секојдневие. Во тоа време бевме сведоци на поголем број македонски компании кои пласираа автентични македонски производи за македонскиот пазар. Сиромашниот асортиман и релативното отсуство на увозни производи уште повеќе го засилуваше впечатокот на овие домашни производи со неизбежно македонски пакувања кои беа соодветни за одминатите времиња. Меѓутоа, од времето на осамостојувањето на нашата држава па дури се до денес македонскиот бизнис ја тресе очајно долга транзиција . Спроведените реформи во сферата на меѓународната трговија кај нас и членството во Меѓународната трговска заедница преку ноќ ги соочи неподготвените македонски бизнисмени со неконкурентноста на нивните производи. Наглиот увоз ги загрози позициите на македонскиот производ на домашниот пазар додека извозот се соочуваше со се поголемиот пласман на производи за време на светскиот економски бум во 90тите.

Наследството што ни го остави транзицијата се многу нефункционални и затворени гиганти: Охис, Македонка, Газела;  компании со (сега) доминатно странско сопствеништво: Жито Лукс, Битолска млекара, Агроплод ; но и компании кои успешно го преживеаа овој процес како Алкалоид, Тиквеш, Скопска Пивара…  Овие турбуленции не само што ги соочија  македонските производи со исчезнување, туку и со нивно „неизбежно“ ребрендирање, се со цел да се пласираат на странскиот пазар. За среќа, во македонската транзициска приказна не е се така црно. Во 90тите се појавија новооформени компании кои пласираа нови македонски производи особено во секторите за производство на  кафе, сокови, минерална вода, вино и презервација на зеленчук.

Македонските пакувања денес

Најпрвин мора да спомнеме дека македонските производи во маркетите се застапени во малку производни категории. Доколку сакате да го поминете цел ден употребувајќи само македонски производи тоа би било невозможно. Сегментите каде македонските производи се најзастапени се кондиторијата, јогурт и млечни производи, безалкохолни пијалоци, виното, кафето, минералната вода и презервираниот зеленчук. Додека материјалите употребени за амбалажите се квалитетни и нудат добра заштита на производот, она што прво се забележува е слабата диференцираност на брендовите од својата конкуренција. Често можат да се сретнат пакувања кои наликуваат едно на друго. Тие ја следат истата форма на амбалажа, истата форма на етикетата, се до шемата на боите и распоредот и големината на поединечните дизајн елементи како логоата, називот на производот, типографијата итн. Оваа состојба е особено алармантна во индустријата за преработка на зеленчук каде теглите и нивните соодветни етикети изгледаат скоро идентично. Некои од компаниите успеваат да направат дистинкција за своите индивидуални брендови меѓутоа крајниот резултат е на незавидно ниво. Доста од производите се со застарен дизајн или дизајнирани во лош вкус. Таква е ситуацијата во кондиторијата (Европа, Мултипром…) и млекопреработувачкта индустрија (Здравје, Еко Шар…). Овие пакувања не само што негативно влијаат врз продажбата на туку и ја намалуваат перцепцијата за квалитетот на производите кој напротив, може да биде многу добар.

Наспроти поголемиот дел несреќно изработени пакувања, од другата страна се наоѓаат поуспешни пакувања, генерално произведени од поголеми македонски компании со долга традиција во работењето. Таков е случајот на Тиквеш, Алкалоид и Скопска Пивара. Овие компании уште со самото нивно приватизирање усвоиле сериозен пристап кон дизајнирањето на нивните пакувања. За таа цел, тие ангажирале некои од пореномираните македонски маркетинг агенции, имаат јасна визија за изгледот на нивните производи и редовно спроведуваат редизајни, паралелно со промената на вкусот на потрошувачите. Во оваа група спаѓаат и неколку нови и интересни компании кои исто така ја сваќаат моќта на успешното пакување. Таков е случајот со Виталиа, Mama’s food и Магрони. Карактеристично за овие компании е тоа што не секогаш имале на располагање огромен буџет за маркетинг, меѓутоа кај нив била / е присутна силната визија за создавање на автентични бренд-производи за кои неминовно е да се има оригинално и впечатливо пакување. Благодарение на активностите кои ги превземаат компаниите околу дизајнот и одржувањето на квалитетот на нивните пакувања, некои од нив остваруваат и до 60% извоз од своето вкупно производство.

Заклучок

Долгата транзиција не само што остави затворени фабрики и незгрижени работници, таа зад себе остави и статични бизнисмени кај кои сеуште владеат претставите за раководење на бизнисот според старите принципи. Реалноста се состои во тоа што пазарот за 20 години драстично се смени. На домашниот пазар имаме голем наплив на странски производи, а во извозот конкуренцијата е уште поголема.  Во услови на пост-транзициска бизнис клима на македонските бизнисмени очајно им треба поголем пристап до знаења и подготвеност да бидат спремни на преземање на повеќе ризици во работењето. Мобилноста, инвестициите во млад и соодветно едуциран кадар и инвестициите во иновациите се потези кои можат многу позитивно да влијаат на македонската бизнис клима. Бескомпромисната визија за производство на квалитетен и автентичен македонски бренд треба биде императив за секој македонски бизнисмен, а пакувањето е она што им дава живот, форма и дестинкција на брендовите.  Борбата со сличните производи за пониска цена не може да биде вечна и таа стратегија несомнено води до пропаст. Фактите покажуваат дека во Македонија извозот на одредени компании изнесува 60% од вкупното нивно производство. Емпиријата пак покажува дека 60% од купувањата во маркет се импулсивни и за тоа во најголема мера е одговорно пакувањето.  Оттука станува јасно зошто е потребно е да се обрне посебно внимание на овој сегмент при бизнис планирањата за било кој македонски производ бидејќи состојбата на терен покажува дека има голем простор за подобрување.

За да ја погледнете листата на најдобрите 10 македонски пакувања кликнете ТУКА

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

w

Connecting to %s